Bilqi Forum  

Geri git   Bilqi Forum > > >

ÖDEVLERİNİZİ BULMAKTA ZORLANIYOMUSUNUZ!

SORUN ANINDA CEVAPLIYALIM.

TÜM SORULARINIZA ANINDA CEVAP VERİLECEKTİR !

Sitemize Üye Olmadan Konulara Cevap Yazabilir Ayrıca Soru Cevap Bölümüne Konu Açabilirsiniz !

Yeni Konu aç Cevapla
 
Seçenekler Stil
Alt 04-02-2008, 19:29   #1
уυѕυƒ
Moderator
 
уυѕυƒ - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Feb 2008
Mesajlar: 11.000
Tecrübe Puanı: 1000
уυѕυƒ has a reputation beyond reputeуυѕυƒ has a reputation beyond reputeуυѕυƒ has a reputation beyond reputeуυѕυƒ has a reputation beyond reputeуυѕυƒ has a reputation beyond reputeуυѕυƒ has a reputation beyond reputeуυѕυƒ has a reputation beyond reputeуυѕυƒ has a reputation beyond reputeуυѕυƒ has a reputation beyond reputeуυѕυƒ has a reputation beyond reputeуυѕυƒ has a reputation beyond repute
уυѕυƒ - MSN üzeri Mesaj gönder
Standart S E S B İ L G İ S İ

S E S B İ L G İ S İ
TELAFFUZ:

-İnsanın kendisini ifade etmesi, çevresindekileri anlaması, onlarla duygu, düşünce, tasarım ve inançlarını paylaşması konuşma ile gerçekleşir.

-İnsanları etkileyecek güzellikte konuşma için telaffuz çok önemlidir. Seslerin ağızdan doğru şekilde çıkarılması anlamına gelen telaffuz doğuştan gelen değil öğrenilen bir beceridir. Telaffuz bozuklukları, düzgün konuşmayı alışkanlık haline getirerek kısa zamanda çözülebilir.

SES VE DİL SESİ:

Genel anlamda kulağın duyabildiği titreşimlere ses denir. Ciğerlerden gelen havanın ses yolunda meydana getirdiği titreşime dil sesi denir. Dil sesleri konuşma organlarının uyumlu çalışmasıyla anlamlı kelimeler oluşturacak biçimde meydana gelir.

Ses, dilin en küçük birimidir. Kelimelerin söylenip yazılması ses değerlerine bağlıdır.

HARFLER VE ÖZELLİKLERİ :

Harf : Seslerin yazıdaki işaretlerine denir.
Yazı :Duygu, düşünce ve isteklerin belli işaretlerle ifade edilmesidir.
Alfabe: Bir dilin sesleri olan bütün harflerin belli bir sıra ile dizilmiş haline denir.

Türkler başlangıçtan günümüze dört değişik alfabe kullanmışlardır.

1)Göktürk
2)Uygur
3)Arap
4)Latin (Yeni Türk Alfabesi

Türk alfabesi, Latin harfleri esas alınarak 01.11.1928 gün ve 1353 sayılı kanunla tespit
ve kabul edilmiştir. Alfabemizde 8 tane ünlü, 21 tane ünsüz harf olmak üzere toplam 29 harf vardır.

Latin alfabesindeki “q”, “x” ve “w” harfleri alınmamış; bu alfabeye “ğ”, “i”, “ş” sesleri eklenmiştir.

Türk alfabesi, her ses için ayrı bir harf ve her harf için ayrı bir ses ilkesine göre düzenlenmiştir. Buna göre dilimiz, yazıldığı gibi okunan okunduğu gibi yazılan bir dildir.

S E S L E R İ N S I N I F L A N D I R I L M A S I

I.ÜNLÜLER:

Dilimizde sekiz ünlü harf vardır: a,e,ı,i,o,u,ü

Ünlülerin Özellikleri :

-Ağzımızdan hiçbir engele uğramadan çıkar.
-Tek başlarına okunabilirler.
A,e,ı,i,o,ö,u,ü
-Tek başlarına hece oluşturabilirler.
Örn: Ali – Odun – Üzüm
-Her hecede mutlaka bir sesli harf bulunur.
Örn: Ak ae kara gün içindir.

Türkçe kelimelerde iki sesli harf yanyana gelmez. Yan yana olduğu kelimeler Türkçe değildir.

Örn: Saat, Şair, Şiir, Dua, Aile

Ünlü Harflerin Söyleniş Özellikleri:










Ünlülerle İlgili Ses Uyumları:

Ünlülerin düzlük-yuvarlaklık, kalınlık-incelik ve darlık-genişlik özellikleri iki ses uyumunda karşımıza çıkar.

1-Büyük ünlü uyumu
2-Küçük ünlü uyumu

1-Büyük Ünlü Uyumu:

Kelimedeki ilk hecede kalın ünlü varsa diğer hecelerde de kalın ünlü bulunur; ince ünlü varsa diğer hecelerde de ince ünlü bulunur.

Buna kalınlık-incelik uyumu da denir.
Örn: Konuşmacı – Kalınlık
Öğretmenim – İncelik

Büyük Ünlü Uyumu İle İlgili Bazı Özellikler

Türkçe oldukları halde zamanla ses değişikliğine uğramış kelimeler büyük ünlü uyumuna uymazlar.

Şışman - Şişman Alma - Elma
Dakı - Dahi Ana - Anne
Kanı - Hani Karındaş – Kardeş

Türkçemize yabancı dillerden girmiş bazı kelimeler büyük ünlü uyumuna uymayabilir.

Örn: İnsan, Meteroloji, Afiyet, Televizyan, Otomobil

Dikkat !: Bazı yabancı kelimeler büyük ünlü uyumuna uyabilir.

Örn: İskele (İtalyanca), Sosyal (Fransızca), Radyo (İngilizce), Emniyet (Arapça)
-Birleşik kelimeler ve tek heceli kelimelerde büyük ünlü uyumu aranmaz.
Örn: Kadıköy, Gecekondu, Türk, Beş
-Dilimizdeki ekler, eklendiği kelimelerin son hecesindeki ünlü harfle uygunluk gösterirler.
Örn:Gemici, Sevinmiş, Gözlük, Say

Dikkat!:Bazı ekler eklendiği kelimenin son hecesindeki sesli harfe uymaz ve büyük ünlü uyumunu bozar. Bunlar:

-yor (şimdiki zaman eki): geliyor, görüyor, istiyor
-ken (zarf fiil eki) : okurken, yazarken, uyurken
-leyin (isimden zarf yapan ek): sabahleyin, akşamleyin
-(i)mtırak (sıfattan sıfat yapan ek): yeşilimtırak, ekşimtırak
-ki (ilgi zamiri ve sıfat yapan ek): onunki, babamınki, akşamki
-taş (isimden isim yapan ek): meslektaş, ülküdaş
-gil (aile bildirir): Orhangil, dayımgil. Baklagiller

Dikkat!: Ancak, bu eklerle yapılan bütün kelimeler büyük ünlü uyumuna aykırıdır denemez, Öyleyse bu eklerin ünlülerin her zaman aynı özellikte olduğunu bu yüzden bazı kelimelerde uyuma girmediklerini söyleyebiliriz.
Örn: öğleyin, gelirken, sarımtırak, seninki, arkadaş, eniştemgil

2-Küçük Ünlü Uyumu:

Düzlük-yuvarlaklık uyumu da denir.
a)Kelimenin ilk hecesinde düz sesli varsa diğer hecelere düz sesli gelir.
Kısaca “a,e,ı,i”den sonra yine “a,e,ı,i” sesleri gelir.
Örn:Kapılar, Çiçeklik
b)Kelimenin ilk hecesinde yuvarlak sesli varsa diğer hecelere ya dar yuvarlak yada
düz geniş sesliler gelir. Kısaca “o,ü,u,ü”den sonra ya “a,e” yada “u,ü” sesleri gelir.
Örn:Sonsuzluk, Dürüst, Öğretmen

ÜNLÜLERLE İLGİLİ SES OLAYLARI:

1-Ünlü Düşmesi:
Ünlü düşmesi bazen son hecesindeki dar ünlü (ı,i,u,ü) bulunan kelimelere ünlüyle başlayan ek geldiğinde olur.
Örn: ağız-ağzı, burun-burnu, alın-alnı
Ömür-ömrüm, hüküm-hükmü, fikir-fikri

Ünlü düşmesi bazen kelime türetirken olur.
Örnyun-amak-oynamak, ileri-le-mek- ilerlemek
Ünlü düşmesi kimi zaman da kelimeler birleşirken görülür.
Örn: kayıp-etmek – kaybetmek
Cuma-ertesi –Cumartesi

Özel isimlerde hece düşmesi olmaz.
Örn: Gönül’e, Ömür’lü

2-Ünlü Türemesi:

Ünlü türemesi, bazı kelimelere “cik” eki geldiğinde olur.
Örn: bir – bir-i-cik, dar- dar-a-cık, genç- genc-e-cik
Not: cik küçültme ekidir.

Ünlü türemesi, yazıda da konusmada da olur.
Bazı yabancı kelimelerin başında:
Örn: iliman, ıraf, Iramazan, İrecep, ıradyo

3-Ünlü Daralması

yor eki (a,e)’den sonra gelirse bu sesler (ı,i,u,ü) ye dönüşür. Bu değişim yazıda da, konuşmada da böyledir.
Örn: sakla-yor - saklıyor
yaşa-yor - yaşıyor
gözle-yor – gözlüyor
“de” ve “ye” fiil köklerine gelecek zaman, istek kipi, sıfat-fiil ve zarf fiil eki getirildiğinde veya başka bir ek getirilip de araya -y- kaynaştırma harfi girdiğinde bu sesler (a,e) daralarak ı,i,u,ü olur.

Örn: de – yor – diyor, de-e-lim – diyelim
Ye-e-cek – yiyecek, ye-ince – yiyince
Not: ne-ye –niye kelimesinde de daralma vardır.
Daralma olumsuzluk ekinin ünlüsü içinde geçerlidir.
Örn: kork-ma-yor – korkmuyor
Çok heceli kelimelerde sadece söyleyişte daralma vardır.
Örn:atlayarak (atlıyarak), başlayan (başlıyan)

II-ÜNSÜZLER:

Sessiz harfler ses yolunda engele uğrayarak çıkarlar ve 21 tanedirler.
(b-c-ç-d-f-g-ğ-h-j-k-l-m-n-p-r-s-ş-t-v-y-z)

Ünsüzlerle İlgili kurallar:

Türkçe kelimelerin başında faklı dahi olsa iki sessiz yan yana bulunamaz.
Örn: Spor, Star, Profosör Bu tip kelimeler yabancı kökenlidir.
Türkçe kelimelerin kökünde aynı sessizler yan yana bulunamaz.
Örn:Millet, Hürriyet Böyle kelimeler dilimize yabancı dillerden girmiştir.

Türkçe kelimelerin sonunda yumuşak sessizler (b,c,d,g) bulunmaz.
Bunların sertleri olan (p,ç,t,k) harfleri bulunur.
Örn: Kitab - Kitap, Ahmed - Ahmet, Amac – Amaç

Ancak yabancı kökenli bazı kelimeler bu kurala uymayabilir.
Örn:Ad, Hac, Sac

Ünsüz Sesler ve Özellikleri:





Ses Yolundan Çıktıkları Yerlere Göre Ünsüzler:

Dudak Sessizleri: b,f,m,p,v
Diş Sessizleri: c,ç,d,j,l,n,r,s,ş,t.z
Damak Sessizleri: g,ğ,r,y
Gırtlak Sessizi: h

ÜNSÜZLERLE İLGİLİ SES OLAYLARI VE UYUMLARI

1-ÜNSÜZ BENZEŞMESİ (UYUMU):

“f,s,t,k,ç,ş,h,p”den biriyle biter kelimeden sonra “c,d,g” geliyorsa bunlar “ç,t,k”ya dönüşür. Bu değişim yazıda da konuşmada da söylenir.

Örn: Kadreş-ce – Kardeşçe, Giriş-gen – Girişken, Kanat-dan, Kanattan

Bu durum özel isimlere, sayılara/rakamlara ve kısaltmalara getirilen ekler içinde geçerlidir. Bunlarda okunuş esas alınır.

Örn:Karabük’ten, Saat 23:’te, Botaş’dan
Not: Üçgen, dörgen, beşgen, dikgen, çokgen kelimelerinde son kurala uyulmaz.

2-ÜNSÜZ YUMUŞAMASI:

“p,ç,t,k”dan biriyle biten kelimeye ünlüyle başlayan ek gelirse “p,ç,t.k” yumuşar, yani “b,c,d,g,ğ” olur. Bu değişim yazıda da konuşmada da böyledir.

Örn: Borç-u – Borcu
Bilek-i – Bileği
Dolap-a – Dolaba
Renk-i – Rengi
Toprak-a – Toprağa
Yamaç-ı – Yamacı

3-ÜNSÜZ TÜREMESİ:

Ünsüz türemesi, bazı kelimelere ünlüyle başlayan ek getirildiğinde görülür.
Örn:hak-ım – hakkım
sır-ı – sırrı
af-ı - affı

Ünsüz türemesi, kelimeler birleşirken de olur.
Örn: hal-olmak, hallolmak
zan-etmek, zannetmek

4-ÜNSÜZ DÜŞMESİ:

Ünsüz düşmesi “k” ile biten bazı kelimelere yapım eki geldiğinde görülür. Bu durum yazıda da, konuşmada da aynı şekildedir.

Örn: ufak-cık – ufacık
büyük-cek – büyücek
ufak almak – ufalmak
Not: Bu ekin somut isim türettiği durumlarda kelime sonundaki “k” düşmez
Örn: kulak – kulaçık, kapak – kapakçık

ÜNSÜZ DEĞİŞMELERİ:

L-b – m Değişmesi:

Bir dudak ünsüzü olan “b” sesinin, kendinden önceki hecedeki “n” sesini m’ye dönüştürmesidir.

Örn:saklanbaç – saklambaç, dolanbaç – dolambaç
canbaz – cambaz, penbe – pembe

İstanbul, Safranbolu, Zeytinburnu, düzenbaz, sonbahar, bin, bir, binbaşı, onbaşı gibi kelimelerde söyleyişte m’ye doğru bir kayma olmasına rağmen yazıda yine “n” olarak korunur.

2- ğ – v Değişmesi:

Bazı kelimelerin söylenişinde “ğ”nin “v”ye dönüştüğü görülür. Bunların iki şekilde yazılması ve okunması doğrudur.

Örn: döğmek – dövmek, oğmak – ovmak
Öğün – övün, öğmek – övmek

3- b – p Değişmesi:

b-p değişmesine uğratılan Arapça kelimeler “s” den sonra gelen “b, p”ye dönüşür.
Örn: nisbet-nispet, isbat-ispat, tesbit-tespit, tesbih-tespih

S’den sonra gelmeyen b’ler ise olduğu gibi kalır.
Örn: tesbih, makbul, ikbal

4- c-ç Değişmesi :

Arapça kelimelerde görülür veya görülmez.
Örn: eçhel, içtihat, mescit, teşci

5- d – t Değişmesi:

d-t değişmesi görülen yabancı kelimeler Farsça “dar” son eki bulunduran kelimelerde d, t’ye dönüşür.

Örn: emektar, minnettar, silahtar, taraftar.

ULAMA:

Ünsüzle biten kelimelerden sonra ünlü ile başlayan kelimeler gelirse, önceki kelimenin son ünsüzü, sonraki kelimenin ilk ünlüsüne bağlanarak okunabilir. Bu durum konuşma dilinde kendiliğinden olurken şiir dilinde özellikle bazen vezin gereği yapılır. Buna ulama denir.

Örn: Traş oldum, Türk askeri

Ulama yapılacak kelimeler arasında hiçbir noktalama işareti olmamalıdır.

Örn: ben, onu aradığımı söylemedim ki

KAYNAŞMA:

Türkçe’de iki ünlü yan yana bulunmaz. Ünlü ile biten bir kelimeye yine ünlü ile başlayan bir ek getirildiğinde iki ünlünün arasına girerek telaffuzu kolaylaştıran ünsüzlere kaynaştırma harfi denir.

Bunlar: y,s,ş,n’dir.

Örn: Aliye, Listeyi, suyunun, yolcunun, babası, parası, altışar, ikişer

VURGU:

Kelimede bir hecenin, cümlede ise bir kelime veya kelime grubunun diğerlerinden daha kuvvetli ve baskılı söylenmesine vurgu denir. İki çeşit vurgu vardır.

1-Kelime Vurgusu:

Türkçe kelimelerde vurgu genelde son hecededir.
Örn: Çiçek, Kitap, Öğretmen

Vurgu kelime ek aldıkça son eke doğru kayar.

Örn: Çiçek, Çiçekçi, Çiçekçilik

Pekiştirilmiş kelimelerde ve ünlem bildiren kelimelerde vurgu ilk hecededir.

Örn:Yemyeşil, Sapsarı, Tertemiz

Olumsuzluk eki (ma-me) vurguyu kendinden önceki heceye kaydırır.

Örn: Sevmedim, Anlamıyorum.

Yer bildiren kelimelerde vurgu, başta veya ortada olabilir.

Örn: Bursa, İstanbul

2-Cümle Vurgusu:

Cümlede vurgu, yükleme en yakın kelime veya kelime grubu üzerindedir.

Örn: Gizem Gül, az önce vapurla Üsküdar’a gitti.
Gizem Gül, az önce Üsküdar’a vapurla gitti.
Az önce vapurla Üsküdar’a Gizem Gül gitti
Gizem Gül Üsküdar’a vapurla az önce gitti.
уυѕυƒ isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Bookmarks


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Sizin Yeni Konu Acma Yetkiniz var yok
Sizin Konu Yanıtlama Yetkiniz var
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı

Gitmek istediğiniz klasörü seçiniz


Şu Anki Saat: 23:26


İçerik sağlayıcı paylaşım sitelerinden biri olan Bilqi.com Forum Adresimizde T.C.K 20.ci Madde ve 5651 Sayılı Kanun'un 4.cü maddesinin (2).ci fıkrasına göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. bilqi.com hakkında yapılacak tüm hukuksal Şikayetler doganinternet@hotmail.com ve streetken27@gmail.com dan iletişime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 1 (Bir) Hafta içerisinde bilqi.com yönetimi olarak tarafımızdan gereken işlemler yapılacak ve size dönüş yapacaktır.
Powered by vBulletin® Version 3.8.4
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimisation provided by DragonByte SEO v2.0.36 (Lite) - vBulletin Mods & Addons Copyright © 2017 DragonByte Technologies Ltd.

Android Rom

Android Oyunlar

Android samsung htc

Samsung Htc

Nokia Windows